Vasiyetnamenin İptal Davası ve Tenkis Davası

Vasiyetnamenin iptal davası, kanunun belirlediği gerekçeler ve şartlardan birini mevcudiyetinde taşımayan vasiyetnamenin hükümden düşürülmesi ve hükmün ortadan kaldırılması gayesine yönelik bir iptal davasıdır. Mahkeme tarafından hükmün iptaline karar verilmediği sürece, bir iptal illetiyle sakat olsa bile, vasiyetname hüküm doğurur, vasiyetin yerine getirilmesi gerekir.

Bununla birlikte, vasiyetin iptali davası görevli mahkemede açılır ve vasiyetin iptaliyle olumlu sonuçlanan dava mahkeme kararı kesinleşirse, vasiyetname ortadan kalkar ve hükmünü yitirir. Bu sebepten dolayıdır ki, iptal davası bozucu ve yenlik doğuran bir davadır. Ancak daha önceki Yargıtay kararlarında daha önceki bir kararında vasiyetnamenin iptali davasının yenlik doğuran dava olmadığı bir tespit davası olduğuna karar vermiştir.

Vasiyetnamenin İptal Davası

Vasiyetnamenin iptali davasına en temel ilke bir kez mirasçı olan daima mirasçı olur ilkesidir. Vasiyet eden vefat ettiği ve ölümünden sonra arzularını yenileyemeyeceği ve miras bırakan adına hiç kimsenin yeni bir tasarrufta bulunamayacağı için vasiyetnamenin mümkün olduğunca geçerli olmasına çalışılması vefat edenin son arzularına ananevi saygıya dayanır.

Vasiyetin iptal davası, miras bırakanın tasarrufun tümünü veya vasiyetin bir kısmının iptaline ilgili olabilir. Kısmi vasiyetname iptal davalarında iptal edilmeyen kısım hükmünü sürdürür. Ancak iptal gerekçesi ehliyetsizlik ya da şekil noksanlığı ise kısmi iptal söz konusu değildir. Bu durumun bir istisnası vardır.

Vasiyetname iptal davası, ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların vasiyetname düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayandığı takdirde vasiyetnamenin tamamı değil, yalnız bu vasiyetnameyle kazandırmalar iptal edilir.

Vasiyetname iptal gerekçesinin yalnızca bir ya da birkaç arzuyla ilgili olduğu durumlarda, iptali istenen arzuyla ile iptali istenmeyen arzu arasında, miras bırakan mevcut illeti bilseydi eğer, diğer arzularda da bulunmayacağı şekilde bir iç illiyet bağı varsa, o zaman vasiyetnamenin tamamı geçersiz olur.

Vasiyetnamenin Tenkis Davası

Vasiyetname düzenleyen yaptığı ölüme bağlı ve bazı sağlar arası tasarruflarıyla saklı paylı mirasçıların saklı paylarını zedelediklerini, miras bırakanın tasarruf oranını aştığı saklı payı haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle miras bırakanın tasarrufunun eksiltilerek saklı payların geri verilmesi için açılan dava tenkis davasıdır.

Tenkis davası, kaide olarak saklı paylı mirasçıların ve istisna olarak da bu mirasçıların alacaklılarının, vasiyetnameyi düzenleyenin tasarruf oranını aşan kazandırmalarının, saklı payları oranında ortadan kaldırmasını mahkemeden talep ettikleri davadır. Tenkis davası ancak vasiyet düzenleyenin ölümü halinde açılabilir.

Kanuni paylı mirasçılar, vasiyet düzenleyenin hayatta iken yaptığı tasarruflara saklı paylarını ihlal edildiği kesin dahi olsa veya miras bırakanın ölümü beklendiğindi takdirde telafisi imkânsız zararlar doğuracak olsa da tenkis davası açamazlar. Herhangi bir sebeple ihtiyati tedbir talebinde bulunamazlar. Mirasçıların hakları vasiyetname düzenleyenin ölümüyle başlar.