Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır

Modern ticaret hukuku dahilinde bazı hallerde alacaklı tarafından kötü niyet güdülerek, borca ilişkin olarak icra takibi başlatılması ve borcun ödenmesine dair borçlu üzerinde etkin bir baskı ve tehdit oluşturulabiliyor. Bu hallerde söz konusu borçlu sıfatını taşıyan kişi tarafından borçlu olmadığının belirlenebilmesi için menfi tespit davası açabiliyor.

Borçlu sıfatına sahip olan kişiler için menfi tespit davası nasıl açılır sorusu da bu alanda en sık gündeme gelen sorulardan birisidir.

Menfi tespit davası, alacaklıya karşı herhangi bir borç durumunun bulunmadığının tespit edilmesi amacı ile İcra ve İflas Kanunu 72.maddesi çerçevesinde dava açma hakkına sahiptir. Olumsuz saptama davası olarak da adlandırılan menfi tespit davasında borçlu adına icra takibi başlatılmasından önce ya da sonrasında borçlu olmadığının belirlenmesi ve kanıtlanması için bu dava hakkından yararlanabiliyor.

Bu noktada eğer borçlu tarafından menfi tespit davasının icra takibi öncesinde başlatılmasına karşın alacaklı tarafından icra takibi için başvuru gerçekleştirilebilmektedir.

İcra Takibi Öncesinde Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır

Menfi belirleme davalarının mevzu bahis alacağa ait olarak yapılacak icra takibi evvel açılması durumunda önlem hükmü talep edilebiliyor.

Mahkeme tarafından gelen talep kapsamında ihtiyati önlem hükmü alınabiliyor. Fakat bu hükmün mahkeme tarafından alınabilmesi ve icra takibinin önlenebilmesi içesinde borçlu sıfatındaki şahıs tarafından mevzu bahis borcun %15’inden az olmamak şartı ile bir güvence göstermesi istenebilir.

Örnek bir davada, 

Çekin teminat olma koşullarının ortadan kalktığını öne sürerek çerden dolayı borçlu olmadığının tespitiyle beraber çekin icra takibine konulmasının önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmektedir.

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. Davanın açıldığı tarihte çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihi henüz gelmemiştir.

Çekin dosyada bulunan fotokopisinin altında yer alan .. başlıklı yazıda, “yukarıda fotokopisi bulunan ……… tarihli sözleşmenin 56. Maddesi gereğince, sözleşmenin %10 teminatını teşkil etmek üzere teminat çeki olarak düzenlenmiştir. “ibaresi bulunmaktadır. Teslim eden kısmında keşideci firma kaşe ve imzası Teslim alan kısmında lehtar kaşe imzası” bulunmaktadır.

Bu yazıdan çekin teminat çeki olarak verildiği ve taraflar arasındaki 09/08/2016 tarihli sözleşmeyle bağlantı kurulduğu sabittir. Bu durumda davanın temelini oluşturan sözleşmeye dayanılarak bağlantılı talep konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istenmiş olduğuna göre dosyadaki sunulan belgeler de gözönüne alındığında; çekten dolayı İİK72/2 maddesindeki ihtiyati tedbir kararı verme koşullarının oluştuğu kabul edilmelidir.

İcra Takibi Sonrasında Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır

Borçlu tarafından başlatılacak icra takibinin ardından alacaklıya karşı menfi tespit davasını açar ise bu durum icra takibinde işlemleri durdurmaz. İcra takibinin başlatılmasının ardından borcunuzun olmadığını ispat edilmesi için açılan menfi tespit davasında teminat gösterilmesi halinde icra takibinin durdurulması yönünde karar verilebilmektedir.

Borçlu malların haciz edilmesini engellemek ve gecikme dolayısı ile meydana gelen zararları karşılamak ve alacağın %15’inden az olmamak koşulu ile göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yöntemi ile icra veznesinde bulunan paranın alacaklıya verilmemesi yönünde talep iletebilir.

Bu noktada mevzu bahis teminatlarda para haricinde de teminatların gösterilebilmesi olasıdır. İhtiyati önlem hasebiyle alacağına geç ulaşmış olan alacaklı bu süreç içinde oluşan zararlarını gösterilmiş güvence üstünden alabilir.

Alacaklının bu süreçteki zararları mahkemede karara bağlanır ve bu zararların %20 oranından kısa olmamasıyla talep edilmektedir.

Menfi belirleme davalarında alınan hükmün alacaklı lehine olmasıhalinde mevzubahis davadan kaynaklı alacağına geç ulaşan alacaklı gösterilen teminattan mevzubahis zararını karşılayabiliyor.
Ancak davanın borçlu lehine karara varılması durumunda mevzu bahis icra takibi durdurulur. Verilen mahkeme kararının kesinlik kazanmasının ardından hükme lüzum olmadan icra kısmen veyahut tamimiyle eski duruma iade edilmektedir.

Menfi Tespit Davasında Kötü Niyet Tazminat Oranı

Menfi tespit davası sonunda icra takibinin alacaklı tarafından kötü niyetli olarak başlatmış olduğu yönünde bir karar alınması durumunda kötü niyet tazminat talebi ardından, borçlunun dava nedeniyle karşı karşıya kaldığı zararların temini alacaklıdan yapılır.

Bu noktada karara varılacak söz konusu zarar, haksız olduğu belirlenen icra takibinin konusu alacağın %20’den az olmaz.