İş Kazası Tazminat Nasıl Hesaplanır Belirlenir Alınır

İş Kazası Tazminat Nasıl Belirlenir?

6331sayılı İş Kanunun ve 5510 sayılı Sosyal Güvenlik ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda iş kazası tanımlanmıştır. Bu 2 kanunun lafzına baktığımızda iş kazasının meydana gelebilmesi için bazı durumların olması gerekmektedir. Aksi halde işçi ile ilgili her olay ya da her kaza iş kazası sayılmamaktadır. İş kazasının kısaca ifade edersek kanun koyucu şu hallerde meydana gelen ve işçinin ruh sağlığını bozan ya da bedensel bütünlüğüne zarar veren ya da işçinin ölümüne sebep olan olaylar iş kazası olarak nitelendirilmektedir:

  • Sigortalı çalışan iş yerinde bulunduğu sırada,
  • Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakla beraber işverenin yönetiminde bir iş gerçekleştirdiği sırada,
  • Bir işverene bağlı çalışmakla beraber görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere görevi nedeni ile gittiği durumlarda ister görevini icra ederken isterse de görevi dışında,
  • Sigortalı bebekli bir annenin bebeğini emzirmek için iş yerinden ayrıldığı zaman
  • Sigortalının işverence sağlanan bir taşıt aracılığı ile bir işi yapmaya giderken ya da işten dönerken başına gelebilecek ve bedensel bütünlüğünü ya da ruhsal sağlığının bozan ya da ölümüne sebep olan olaylara iş kazası denmektedir.

İş kazasının meydana gelebilmesi için;

  1. Bu durumlardan biri meydana gelmelidir.
  2. İşçinin sigortalı olması gerekmez.
  3. İşveren ile durum arasındaki illiyet bağının kesilmemesi gerekir. İlliyet bağı 3 durumda kesilir: mücbir sebep, 3. kişinin ağır kusuru ve işçinin ağır kusuru.

İş Kazası Meydana Geldiğinde Açılacak Davalar Nelerdir?

Ceza Soruşturması ve Ceza Davası

Maddi ve Manevi Tazminat Davası

Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Açılacak Rücu Davaları

Biz bu makalede iş kazası nedeni ile açılan maddi ve manevi tazminat davalarını inceleyeceğiz.

İş Kazası Tazminat Nasıl Hesaplanır

İş Kazası Nedeni İle Açılan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları

Hukuka aykırı bir eylem nedeni ile ortaya çıkan zararın tazmin edilmesi, giderilmesi için zarar uğrayan tarafın kusurlu tarafa açılan davaya tazminat davası denmektedir.

İş kazası nedeni ile açılan davalar kazanın gerçekleştiği yerdeki İş Mahkemesinde, İş Mahkemesi bulunmuyor ise Asliye Hukuk Mahkemesinde davalar görülmektedir.

Tazminat davalarının zamanaşımı süresi kazanın gerçekleşmesinden itibaren 10 yıldır.

Tazminat davalarının içeriğini incelersek şunları ifade edebiliriz:

İş kazası nedeni ile bedensel bütünlüğü zarar görmüş ya da ruhsal olarak zarar görmüş işçi tazminat davasını açarken 5510 sayılı kanunda kanun koyucunun kendisine tanıdığı hakları işverenden isteyebilir. Bu haklar kazanın işçide bıraktığı duruma göre değişmektedir.

İşçi iş kazasında ağır derecede bedensel bütünlüğüne zarar gelmiş ve sürekli olarak iş gücü zarar görmüş ise örneğin işçi iş kazası nedeni ile yürüme yeteneğini kaybetmiş ise bu durumda işçi işveren aleyhine açtığı davada sürekli olarak iş görmemezlik ödeneğinin bağlanmasını talep eder.

İşçi iş kazasında geçici olarak iş göremezlik durumda ise örneğin kaza nedeni ile kolu kırılmış ise bu durumda iş görme yeteneğini kazanana kadar yani tedavi edilene kadar kazanç kaybını işverenden isteyebilmektedir.

İşçi açtığı maddi tazminat davasında sadece iş göremezlik ödeneği dışında ayrıca tedavi giderlerini de işverenden talep edebilmektedir. Tedavi giderleri kapsamı içerisinde sadece hastalığının ya da sakatlığının giderilmesi için değil hastalığın ya da sakatlığın ilerlememesi için de yapılan tedaviler ve tıbbi uygulamalar da vardır. Tedavinin iş kazasında yaralanan işçiyi iyileştirmesi de aranmamaktadır.

Ayrıca Türk Borçlar Kanununda ifade edildiği üzere haksız fiil nedeni ile zarar gören kişinin ekonomik olarak geleceği sarsılmış ise davacı taraf bunu da davalı taraftan isteyebilmektedir.

İş kazaları sadece işçinin yaralanmasına sebep olmamaktadır bazen daha da kötü sonuçlanarak sigortalı çalışan iş kazası nedeni ile ölmektedir. Bu durumda ölen sigortalının yakınları işveren aleyhine maddi ve manevi tazminat davaları açabilmektedir. Yine 5510 sayılı Sosyal Güvenlik ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda ölen kişinin yakınlarının haklarını da düzenlemiştir. Bu haklara baktığımızda ise şunları görebiliriz:

İş kazasında ölen işçinin yakınlarının açtığı maddi tazminat davasında cenaze giderleri, ölmeden önce kaza nedeni ile tedavi görmüş ise tedavi masrafları, destekten yoksun kalma tazminatı ve ölüm nedeni ile yakınlara gelir bağlanması ve işçinin kız çocukları bulunuyorsa bu kızların evleneceği zaman evlenme ödeneğinin işveren tarafından verilmesini talep edebilmektedirler. Bu hususları ayrı ayrı incelediğimizde şunları söyleyebiliriz:

İş Kazası Tazminat Nasıl Alınır

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş kazası ile sigortalı olan kişi eğer ölmeseydi bakacağı kişilere hayatlarında destek olmaya devam edecekti. Örneğin bir ailesi bulunan işçi çocuklarının eğitim masraflarını karşılayacak, evin ihtiyaçlarını giderecek ve eşi ile hayatını idame ettirecekti. Ayrıca annesi ve babası da yaşıyorsa onlara da bakmakla yükümlü olan işçinin ölümü nedeni ile annesi ve babası da destekten yoksun kalacaklardır. Bu nedenle iş kazası nedeni ile ölen işçinin yakınları sayılan annesi, babası, çocukları ve eşi destekten yoksun kalma tazminat davasının işverene açtıklarında ölen kişi ölmemiş olsaydı kendilerine sağladığı desteği talep edeceklerdir. Kanun koyucu bu kişilerin ölen kişiden destek aldığını karine olarak varsaymıştır ve bu davayı bu kişilerden biri veya hepsi hiçbir delile ihtiyaç duymadan davayı açabilmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Eşin Durumu:

Hâkim burada sağ kalan eşin yaş durumunu, eğitim durumun ve çocuk sayısını ele alarak tekrar evlenme olasılığını hesaplayarak tazminatı o şekilde kararlaştırmaktadır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Çocukların Durumu:

Burada çocukların yaşlarına, eğitim seviyelerine, okuyup okumadıklarına bakar. Ayrıca kanun koyucu kız çocuklarının evlenme durumunu da inceler ve evlenme ödeneği de talep edebilir davacı. Erkek çocukların destekten yoksun kalma tazminat hakkı 18 yaşı ile sınırlıdır. Okuyorlar ise bu durumda da okuyacakları vakte kadar tazminat hükmedilir.

Hâkim destekten yoksun kalma tazminatında evlenme şansını, çocuklar için eğitim ve yaşlarına bakarak tazminatı belirlemektedir.

5510 sayılı kanun gereği olsun gerekse Türk Borçlar Hukukunun ölüme bağlı açılan tazminat davalarındaki genel hükümleri gereği olsun davacı taraf davalı taraf olan işverenden cenaze giderlerini ve ölmeden önceki tedavi masraflarını da talep etme hakkına sahiptirler.

İş Kazası Nedeni İle Açılan Manevi Tazminat

Ölüme neden olan iş kazalarında açılan manevi tazminat davası işçinin ölmesi nedeni ile acı çeken elem ve kedere kapılan yakınları tarafından işverenin aleyhine açılan manevi tazminat davası yaralanmalara neden olan manevi tazminat davasını da yaralanan işçi işverenine karşı açmaktadır. Burada da işçi iş kazası nedeni ile sakatlanması dolayısıyla, yaralanması dolayısıyla ve bu sakatlanmaların, yaralanmaların geçmesi nedeni ile olduğu tedavilerde çektiği acı, elem ve kederlere karşı açar davayı.

Manevi tazminat davası maddi tazminat davası gibi zararları ortaya ispatlanabilen bir durum olmadığı için kanun koyucu burada hâkime takdir yetkisini daha fazla tanımıştır. Hâkim maddi tazminat davasında bilirkişiden yararlanabilmektedir.

Maddi ve manevi tazminata hükmederken hâkim işverenin kusuru oranında işvereni sorumlu kılar. Bazı durumlarda işveren ile iş kazası arasındaki illiyet bağının kesildiği durumlarda zaten iş kazası oluşmayacağından işverene karşı herhangi bir dava açılamayacaktır. Somut olayın özelliklerini iyi değerlendirmek gerekir.